Integraal waterbeheer

Steeds meer groeit het besef dat er duurzaam met water moet omgegaan worden. Voor veel toepassingen wordt er onnodig water van hoogwaardige kwaliteit gebruikt. In het kader van integraal waterbeheer wordt de nadruk zoveel mogelijk gelegd op het gebruik van alternatieve waterbronnen zoals regenwater, ondiep grondwater, oppervlaktewater of (gezuiverd) afvalwater en dit aangevuld met water met drinkwaterkwaliteit. Welk water voor welke toepassing kan gebruikt worden, zal afhangen van de specifieke situatie van het bedrijf bv. of er al dan niet voldoende ondiep grondwater aanwezig is, of er mogelijkheden voor opvang van hemelwater zijn,…

Ook binnen de land- en tuinbouwsector zijn er heel wat mogelijkheden om duurzaam met water om te gaan.

Voor meer informatie en voorbeeldprojecten kan u de brochure 'Integraal waterbeheer op land- en tuinbouwbedrijven' raadplegen (downloadbaar onderaan deze pagina). In deze brochure wordt dieper ingegaan op alle aspecten van integraal waterheer op bedrijfsniveau van land- en tuinbouwbedrijven: afvalwaterzuivering, ontsmetting en hergebruik van drainwater in tuinbouw, opslag en gebruik van hemelwater in de veehouderij, ...

Individuele waterzuivering

De meeste land- en tuinbouwbedrijven kunnen niet aansluiten op het rioleringsnetwerk en dienen hun afvalwater verregaand te zuiveren. In de veehouderij gaat het meestal om organisch vervuild afvalwater waarbij vooral de secundaire zuivering (verwijdering van organische vervuiling) van belang zal zijn. Soms is ook de verwijdering van stikstof en fosfor (bv. melkveehouderij) en/of ontsmetting (bv. hergebruik van effluent) nodig.

Als individuele waterzuiveringsinstallaties kunnen natuurlijke of mechanische systemen gebruikt worden. Bij deze systemen is de zuiverende werking gebaseerd op microbiële processen.

Opvang en gebruik van hemelwater

Hemelwater is een alternatieve waterbron die voor heel wat toepassingen (drinkwater voor dieren, reinigen van stallen en machines, …) op het bedrijf kan ingezet worden. Hoeveel regenwater op het bedrijf kan gebruikt worden, hangt af van verschillende factoren: bijvoorbeeld de grootte van het op te vangen dakoppervlak, de mogelijkheden voor het plaatsen van een regenwateropslag, … Er bestaan verschillende mogelijkheden voor de opslag van hemelwater zoals een foliebassin, een metalen silo, een betonnen regenput en een open vijver. Voor bepaalde toepassingen kan een nazuivering nodig zijn.

Hergebruik van restwaterstromen

Indien op het bedrijf ook een afvalwaterzuiveringsinstallatie aanwezig is of geplaatst moet worden, kan het effluent van die installatie gebruikt worden voor het reinigen van stallen en machines, voor het verspuiten van gewasbeschermingsmiddelen, voor irrigatie e.d.

Effluent van een goed gedimensioneerd percolatierietveld is direct herbruikbaar, terwijl het effluent van compactsystemen (afhankelijk van de toepassing) vaak nog een nabehandeling zal moeten ondergaan voor het verwijderen van slibdeeltjes en ziektekiemen voor een sanitair veilig hergebruik. Dit kan door gebruik te maken van een klein percolatierietveldje, een langzame zandfilter of een UV-filter met de nodige voorfilters.

Gebruik van effluent als drinkwater wordt niet aangeraden, zelfs niet na ontsmetting.

Biofilters voor de afbraak van gewasbeschermingsmiddelen

Onderzoek heeft de laatste jaren uitgewezen dat meer dan 75 % van de aanwezige gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater afkomstig zijn van puntlozingen (morsen bij het vullen, reinigen van het spuittoestel, lekkende spuitdoppen, … ). Deze puntverliezen zijn grotendeels te vermijden door het toepassen van de code van goede praktijk. Ondanks alle preventieve maatregelen zal er nog steeds een hoeveelheid afvalwater overblijven door bv. het kuisen van de spuittank, afspuiten van het spuittoestel,…

Dit afvalwater kan behandeld worden in een fytofilter. Dit systeem is gebaseerd op de verwijdering van actieve stoffen door micro-organismen in een organisch substraat. Het afvalwater wordt over een substraat van organisch materiaal gesproeid, waar het op het organisch materiaal geadsorbeerd wordt in de bovenste ca 20 cm. Daar wordt het verder afgebroken door micro-organismen. Deze scheiden enzymen uit om het omliggende organisch materiaal af te breken. Behalve de lange organische koolstofketens zullen deze enzymen ook de bestrijdingsmiddelen afbreken. Binnen de populatie aan micro-organismen treedt er een selectie op van micro-organismen die zich aan het afvalwater aanpassen en het afvalwater efficiënter zuiveren.

In Oost-Vlaanderen wordt er vooral onderzoek verricht rond de fytobak en de biofilter.

Contact

dienst Landbouw & Platteland
Huis van de Economie
Seminariestraat 2
9000 Gent